Międzynarodowy Motocyklowy Rajd Katyński

HUTA PIENIACKA

Huta Pieniacka

 

Huta Pieniacka. W wydanym w Warszawie w 1882 roku 3. tomie „Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich” pod redakcją Filipa Sulimirskiego, Bronisława Chlebowskiego i Władysława Walewskiego na stronie 236 znajdziemy jedynie potwierdzenie istnienia tej wsi pośród wielu Hut znajdujących się na ziemiach polskich „H.[uta]-pieniacka, ob.[acz] Brody”. Wcześniej, na stronie 229 słownika pojawia się hasło wyjaśniające genezę nazwy: „ Huta (z niem. Hûtte) jest to budynek urządzony do produkcji bądź metali z odpowiednich rud, bądź szkła. Nazwa wskazuje, iż niemieccy osadnicy rozkrzewili u nas tę gałąź przemysłu. Huty zakładano zawsze śród lasów, by ta drogą ciągnąć dochody z wielkich obszarów leśnych. Obok ogólnej nazwy Huta noszą one zwykle drugą od wsi, na której gruntach powstały a rzadziej od założyciela. Jako sposób użytkowania z lasów przedstawiają one pewien postęp w stosunku do budynków i majdanów. Hucisko jest to miejsce po zniesionej hucie”. Jednocześnie w opisie Brodów – wolnego miasta handlowego w Galicji, niegdyś w województwie wołyńskim (t. I, str. 372) – znajdziemy doprecyzowanie: „(…) huta szklana w 1875 r. 1 w Hucie Pieniackiej” (str. 374).

Tradycja przekazywana z pokolenia na pokolenie mówiła, że wieś Huta Pieniacka została założona przez króla Jana III Sobieskiego. Położona na płaskowyżu Woroniaków, nad potokiem Wiatyna, dopływem Seretem, który w pobliżu ma swoje źródła. Nieopodal są również źródła Bugu. Głębokie jary, zwane debrami, lasy a przede wszystkim czarnoziem i rosnące na nim zboża oraz inne rośliny malowały przepiękne pejzaże. Przy drodze między Hutą Pieniacką a Majdanem występowały niezwykłej urody źródła Sine Oko i Chowańce będące lejkowanymi zagłębieniami o przepaścistych brzegach zapełnione wodą w kolorze turkusowym (tzw. bezdonie). Wieś ze wszystkich stron otoczona była bogatymi lasami liściastymi, głównie bukowo-grabowymi. Jak na owe czasy wieś była dość zamożna i dobrze się rozwijająca. Był tam kościół, szkoła i świetlica wiejska. Mieszkańcy trudnili się głównie rolnictwem i hodowlą. Wieś była jednak w zasadzie samowystarczalna, gdyż mieszkańcy trudnili się również ciesielstwem, kowalstwem czy bednarstwem. Według spisu w 1931 roku wieś liczyła sto siedemdziesiąt dwie zagrody i siedmiuset mieszkańców. Była wsią polską – spis wymieniał tylko jedną rodzinę ukraińską i kilka mieszanych.