Międzynarodowy Motocyklowy Rajd Katyński

ZBRODNIA KATYŃSKA

 

Kontekst, cel, kwalifikacja Zbrodni Katyńskiej

Bezpośredni kontekst mordu na polskich jeńcach i więźniach stanowiło uderzenie w ich rodziny. Akcję przeciwko bliskim wymordowanych władze ZSSR przeprowadziły równocześnie i w ścisłym powiązaniu z akcją „rozładowania” obozów specjalnych i więzień.

Decyzję o poddaniu represjom rodzin Polaków skazanych na zagładę 5 marca 1940 r. podjęło Politbiuro KC WKP(b) już w uchwale z 2 marca t. r., zaprotokołowaną ją w tym samym protokole nr 13 z posiedzenia tego kierowniczego gremium partyjnego, co decyzję o mordzie katyńskim. W swojej uchwalePolitbiuro WKP(b) poleciło NKWD ZSSR:

a) przeprowadzić do 15 kwietnia br. deportacje do rejonów Kazachskiej SSR na okres 10 lat wszystkich rodzin represjonowanych i znajdujących się w więzieniach byłych oficerów armii polskiej, policjantów, służby więziennej, żandarmów, wywiadowców, byłych właścicieli ziemskich, fabrykantów i wysokich urzędników byłego polskiego aparatu państwowego, w liczbie 22 — 25 tysięcy rodzin;

b) najbardziej zajadłych z liczby członków rodzin podlegających deportacji, w stosunku do których organa NKWD posiadają materiały o ich działalności antyradzieckiej w przeszłości bądź obecnie, aresztować i następnie przygotować ich sprawy do rozpatrzenia przez Kolegium Specjalne przy NKWD ZSSR (...).       

Stanięcie przed Kolegium Specjalnym, czyli tzw. OSO, oznaczało zesłanie do łagru albo wyrok śmierci, ale największą grupę dotknęła represja polegająca na zesłaniu decyzją administracyjną w głąb ZSSR. 7 marca 1940 r. Ludowy Komisarz Spraw Wewnętrznych Ł. Beria wydał szefom NKWD USSR i BSSR, Iwanowi Sierowowi i Ławrientiejowi Canawie następującą dyrektywę:

NKWD ZSSR poleca do 15 kwietnia br. deportować do rejonów Kazachskiej SSR na okres dziesięciu lat wszystkich członków rodzin byłych oficerów armii polskiej, policjantów strażników więziennych, żandarmów, wywiadowców, byłych obszarników, fabrykantów i wysokich urzędników państwowych byłego polskiego aparatu państwowego, przetrzymywanych w obozach dla jeńców wojennych i więzieniach zachodnich obwodów Ukrainy i Białorusi.” Dokument nie pozostawił cienia wątpliwości, jak szerokiej grupy osób dotyczy rozkaz: „Uwaga: Za członków rodzin uważa się żonę dzieci, a także rodziców, braci i siostry w przypadku jeśli zamieszkują razem z rodziną aresztowanego lub jeńca wojennego.

W tym samym dniu Ł. Beria polecił szefowi Zarządu ds. Jeńców Wojennych NKWD Pawiełowi Soprunience sporządzenie list członków rodzin osób przetrzymywanych w jego dyspozycji, a następnie przesłać je I. Sierowowi i Ł. Canawie. Tego samego dnia Soprunienko polecił komendantom Obozów Specjalnych wykonanie tej dyrektywy, poprzez wypełnienie kart ewidencyjnych zarazem jeńców i członków ich rodzin, wedle wzoru zawierającego rubryki: 1) Numer porządkowy; 2) Nazwisko, imię ojca, rok i miejsce urodzenia, ostatni stopień lub funkcja jeńca wojennego, jego majątek lub pozycja społeczna; 3) Skład rodziny, podaje się: nazwisko, imię, imię ojca, stopień pokrewieństwa, wiek, narodowość (każdego z członków); 4) Adres rodziny.

Cel sporządzenia takich spisów nie został oczywiście objaśniony indagowanym w tej sprawie przetrzymywanym w izolacji Polakom. Sporządzone według powyższego wzoru spisy członków ich rodzin stanowiły następnie dla organów NKWD w zachodniej USSR i BSSR podstawę do wpisania tych osób — członków rodzin zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze oficerów WP oraz innych jeńców i więźniów — na listy przeznaczonych do wywózki w głąb ZSSR.

W nocy z 15 na 16 kwietnia 1940 r. oraz kilku kolejnych dobach, osoby, które znalazły się na tych listach, załadowano pod przymusem, pozwalając im zabrać jedynie podręczny dobytek, do pociągów zmierzających na Wschód, głównie do Kazachstanu. Deportacja w kwietniu 1940 r., nazywana bardzo trafnie katyńską, objęła około 65 tysięcy Polaków, w większości kobiet i dzieci, przede wszystkim spośród rodzin ofiar Zbrodni Katyńskiej, ale dotyczyła także np. całych rodzin osadników wojskowych czy oficerów WP nie znajdujących się wówczas niewoli na terenie ZSSR, a na przykład w Armii Polskiej we Francji. Wobec realiów zesłania i w zamierzeniu władz sowieckich, niezależnie od formalnych terminów deportacji, zesłańcy nie mieli wrócić na ojczystą ziemię. Wielu zginęło w transportach, inni (często wysadzani w gołym stepie) po dotarciu na miejsce nie przeżywali „na nieludzkiej ziemi” w bardzo ciężkich warunkach, przy głodowych racjach żywieniowych, nawet ci którzy byli w stanie przetrwać, zgodnie z sowiecką praktyką, nie mieli co liczyć na powrót na te tereny z których ich wysiedlono.

Wywózkę katyńską z 1940 r. należy traktować jako bezpośredni kontekst samej Zbrodni Katyńskiej, a można nawet jako tej zbrodni element, natomiast jako szeroki jej kontekst należy postrzegać całość represji jakie spadły na Polaków po ataku ZSSR na Polskę we wrześniu 1939 r. i aneksji przeszło połowy terytorium RP kilkunastoma milionami obywateli, w największej części Polaków. W latach 1939–1941 działania nowych władz na tych terenach celowo i w sposób planowany prowadziły do wyniszczenia mieszkających na nich Polaków. W stosunku do ich ogółu obejmowały one represje administracyjne, np. przymusowe narzucenie obywatelstwa ZSSR i ekonomiczne, np. przymusowe wywłaszczenia czy konfiskatę oszczędności przy wymianie waluty, a także terror psychologiczny. Kluczowe znaczenie miały represje bezpośrednie, fizyczna likwidacja lub świadome doprowadzenie do śmierci części ludności poprzez: sądowe i pozasądowe mordy, zsyłki z wyrokami do łagrów, przymusowe wcielanie do specjalnych batalionów w Armii Czerwonej oraz przymusowe przesiedlenia, obejmujące deportację około pół miliona Polaków w głąb ZSSR. Dwie, najbardziej masowe wywózki, miały miejsce w lutym i czerwcu 1940 r., czyli w okresie bezpośrednio poprzedzającym i następującym po Zbrodni Katyńskiej. Szczególnie ciężkie represje objęły ponad milion osób, co charakterystyczne w tym wypadku były to najczęściej osoby należące do warstw wyższych społeczeństwa, wyróżniające się wykształceniem, pozycją ekonomiczną, funkcją pełnioną w społeczeństwie i państwa, zaangażowaniem społecznym i politycznym, czy sam patriotyzm, jak wypadku osadników wojskowych, często niewykształconych i niezamożnych, ale weteranów walki o niepodległość i granice państwa.

Celem tych wymierzonych we wszystkie warstwy społeczne, w tym jej elity, było zniszczenie polskości na obszarze okupacji sowieckiej, poprzez jeśli nie całkowite to przynajmniej częściowe etniczne wyczyszczenia wcielonych ziem polskich z Polaków oraz całkowite pozbawienie jej polskich elit państwowo i kulturotwórczych. Celem sowieckich działań było również osłabienie Narodu Polskiego jako całości, niezależnie do obszaru geograficznego, gdyż zwłaszcza w wypadku elit represjami obejmowano osoby pochodzące spod aktualnej okupacji niemieckiej.

Motywu takich działań należy upatrywać, że pozbawione związków kulturowych z polskością i w znacznym stopniu „oczyszczone” z Polaków obszary RP zdobyte przez ZSSR w 1939 r. zostaną na zawsze wydarte Polsce. Pozostałaby na nich co najwyżej grupa ludności polskojęzycznej, o cechach człowiek sowieckiego. Ziemie wschodnie RP miały zostać trwale zintegrowane ze Związkiem Sowieckim. Tak jak wcześniej tereny wcielone do USSR i BSSR na mocy traktatu ryskiego w 1921 r., po części zamieszkane przez Polaków, na których tylko w ramach tzw. „operacji polskiej” NKWD w latach 1937–1938 wymordowało 111 000 Polaków. Koniecznym warunkiem trwałego wcielenia do ZSSR ziem zajętych w 1939 r. było też trwałe zniszczenie Państwa Polskiego, które mogło się upomnieć o utracone ziemi i rodaków, w tym należy upatrywać kolejnego motywu akcji przeciwko Polakom jako narodowi państwotwórczemu i objęcia represjami również osób nie pochodzących z obszaru okupacji sowieckiej.

W powyższym kontekście prześladowań Polaków pod okupacją sowiecką w latach 1939–1941 staje się jasny cel Zbrodni Katyńskiej 1940 r.

Zagłada wiosną 1940 r.: oficerów Wojska Polskiego, zawodowych i powołanych z rezerwy (w cywilu: nauczycieli, lekarzy, urzędników, artystów, naukowców, etc.), a także policjantów i funkcjonariuszy innych służb mundurowych, urzędników państwowych i samorządowych, sędziów, prokuratorów, działaczy politycznych i społecznych, przemysłowców, ziemian i osadników wojskowych oraz przedstawicieli innych kluczowych dla istnienia narodu grup społecznych i zawodowych była w intencji sprawców ważnym elementem działań prowadzących do całkowitej lub częściowej likwidacji Narodu Polskiego. Miała przyczynić się do zniszczenie Narodu rozumianego jako wspólnota polityczna świadoma swojej historii i wyjątkowości, a więc państwowotwórczego. Zniszczenie tak ważnych dla trwania narodu grup obywateli RP, zagwarantować miało trwały upadek wymazanego przez Sowietów z mapy Europy wespół z Niemcami Państwa Polskiego, które nie miało już nigdy odzyskać suwerennego bytu politycznego.

<< WPŁATY : 20 zł - Anonimowy Darczyńca (15-02-2013) / 80 zł - Krzysztof Katczuk (15-02-2013) / 200 zł - Anonimowy Darczyńca "na rzecz Wileńskiego Hufca Maryi" (08-03-2013) / 1,19 zł - "Motorizer" "symboliczna złotówka" (11-03-2013) / 200 zł - Grażyna i Tadeusz Wiśnik, Warszawa "dar dla dzieci z kresów" (04-04-2013) / 37,08 zł - Anonimowy Darczyńca (05-04-2013) / 100 zł - Falarz Edward, Kraków (05-04-2013) / Janina Odzierej Kneptuna, Legnica (05-04-2013) / 150 zł - Piotr Ostrowski, Gdańsk (05-04-2013) / 100 zł - Małgorzta Mańka, Poznań (08-04-2013) / 40 zł - Janina Zborowska, Legnica (10-04-2013) / 1000 zł - "zebranych podczas uroczystości poświęcenia tablic "Golgoty Wschodiu i Smoleńskiej" w Płocku, w dniu 14 kwietnia 2013 r. / 100 zł - Kazimierz Kaja, Mszana Dolna (15-04-2013) / 400 zł - Frank Stępień, Benfleet (15-04-2013) / 250 zł - Alina Bachowska, Kraków (16-04-2013) / 100 zł - Daniel Cetlicer, Starachowice (18-04-2013) / 120 zł - Bogumił Kubiak, Wrocław (18-04-2013) / 700 zł - Stowarzyszenie Więzionych Internowanych, Częstochowa (26-04-2013) / 500 zł - Krzysztof Bazydło "darowiznę proszę przekazać na zakup różańców", Włocławek (29-04-2013) / 1,14 zł – Pan Rafał Grunt, Warszawa (2.05.2013) / 780,00 zł – Pani Jadwiga Bednarska Wielkopolska, Związek Więźniów Politycznych Okresu Komunistycznego w Lublinie (8.05.2013)/ 100,00 zł – Pani Teresa Kicińska Kurdziel, Sosnowiec (14.05.2013) / 100,00 zł – Pani Maria Oleksiejuk, Warszawa (16.05.2013)/ 300,00 zł – Pan Jan Olszewski, Elbląg (21.05.2013) / 200,00 zł – Pani Stanisława Alicja Komorowska wraz z mężem, Biała Rawska (29.05.2013) / 1.500,00 zł – Pani Zuzanna Maria Burchard, Warszawa (29.05.2013) / 1.000,00 zł – Pani Teresa Stanisława Kołek, Wrocław (31.05.2013) / 150,00 zł - Pan Witold Biernacki z Olsztyna (24-06-2013) / 100,00 zł - Pani Izabela Przybylska ze Słomnik (17-07-2013) / 30,00 zł – Pan Andrzej Kacperski z Pruszkowa. Na cele statutowe.(05-08-2013) / 100,00 zł – Pan Zbigniew Wołoszyn z Gorzowa Wielkopolskiego. Dar serca na Motocyklowy Rajd Katyński (11.08.2013) / 1500,00 zł Pan Julian Wyszomirski z Warszawy. Darowizna dla Polaków na Kresach Rzeczypospolitej. (13-08-2013) / 50,00 zł Państwo Maria i Jerzy Malinowscy z Komorowa. Darowizna na cele statutowe (13-08-2013) / 200,00 zł – Pani Zofia Maria Janik z Warszawy. Dar. (13.08.2013) / 200,00 euro – Pani Halina Aston z Niemiec. Dar dla Polaków na Kresach. (15.08.2013) / 50,00 zł Anonimowy darczyńca (15-08-2013) / 50,00 zł – Pan Andrzej Kozłowski z Karczyna Wieś (12.08.2013) / 100,00 zł – Pani Wanda Maria Adamczuk z Lublina. Dar na cele statutowe. (13.08.2103) / 100,00 zł – Pani Otylia Latała z Łowicza (14.08.2013) / 100,00 zł – Pani Maria Pernach z Warszawy (22.08.2013) / 150,00 zł – Pani Małgorzata Mrozińska z Radomia. Dar dla Rodaków na Kresach (22.08.2013) / 300,00 zł – Pani Anna Gołębiewska z Warszawy. Darowizna na cele statutowe Stowarzyszenia (30.08.2013) / 100,00 zł. – Nieznany Darczyńca, suma przekazana pod Kościołem Św. Aleksandra, na Placu 3- Krzyży, - dla Polaków na Kresach. (11.07.2013) / 30,00 zł. – Pan Andrzej Kacperski z Pruszkowa – wpłata na cele statutowe. (05.08.2013) / 100,00 zł. – Pan Zbigniew Wołoszyn z Gorzowa Wielkopolskiego – dar serca na Motocyklowy Rajd Katyński (11.08.2013) / 200,00 zł. – Pani Maria Zofia Janik-Czachor z Warszawy – Dar (13.08.2013) / 50,00 zł. – Państwo Maria i Jerzy Malinowscy z Komorowa – darowizna na cele statutowe. (13.08.2013) / 1.500,00 zł. Pan Julian Wyszomirski z Warszawy – darowizna. (13.08.2013) / 50,00 zł. – Nieznany Darczyńca – dla Polaków na Kresach. (19.08.2013) / 1.000,00 zł. – Pan Bogdan Czerwiński ZPUH STOL-DOM – Dar dla polskich dzieci na Kresach. (19.08.2013) / 200,00 zł. Pan Sławomir Janus z Pierzchnicy – Dar dla polskich dzieci na Kresach (19.08.2013) / 2.560,08 zł. – Pani Jolanta Chełmińska wraz z pracownikami Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego i Administracji Zespolonej – na podarunki dla dzieci w czasie Rajdu. (19.08.2013) / 160,00 zł. – Pan Henryk Kowalczyk z Ostrowia Mazowieckiego – Dar dla Polaków na Kresach. (20.08.2013) / 500,00 zł. – Pan Czesław Straczyński z Gidle – GRATULACJE (20.08.2013) / 100,00 zł. – Pani Danuta Somczyńska-Stępka z Warszawy – na dary rajdowe (20.08.2013) / 100,00 zł. – Pan Grzegorz Kowalski z Sulejówka – darowizna na Rajd Katyński (21.08.2013) / 40,00 zł. – Łódzki Urząd Wojewódzki w Łodzi – wpłata na Rajd Katyński (21.08.2013) / 1.000,00 zł. – Pani Elżbieta Knyziak z Warszawy – dar dla polskich dzieci na Kresach. (22.08.2013) / 100,00 zł. – Państwo Lucyna i Tadeusz Szula z Okuniewa – darowizna. (22.08.2013) / 70,00 zł. – Pani Anna Walendzik z Warszawy – na cele statutowe Rajdu Katyńskiego (26.08.2013) / 250,00 zł. – Pani Janina z Placu Zamkowego – dla Polaków na Kresach (26.08.2013) / 50,00 zł. – Pani Helena i Józef Przybylscy ze Słomnik – darowizna (3.09.2013) / 50,00 zł. – Pani Jadwiga Rudz z Warszawy – dla dzieci na Kresach (16.09.2013) / 100,00 zł. – Wiesław Michał Bojarski z Lublina – darowizna (27.09.2013) / 30,00 zł. – Pani Łucja Janina Wojtczak z Góry – dar (27.09.2013) / 100,00 zł. – Pani Maria Wróbel z Gdyni – na organizacyjne cele rajdów (30.09.2013) / 50,00 zł. – Pan Mieczysław Józef Czajkowski z Gdańska – darowizna (1.10.2013) / 200,00 zł. – Pani Stanisława Pikula z Modliborzyc – wpłata. (9.10.2013) / 30,00 zł. – Pan Zbigniew Grabowski z Bojano – dar dla Polaków na Wschodzie. (10.10.2013) / 1.000,00 zł. Pani Danuta Somczyńska-Stępka z Warszawy – na odbudową kościoła w Okopach Świętej Trójcy. (15.10.2013) / 300,00 zł. – Pan Leszek Patejuk Przedsiębiorstwo Usług Geodezyjnych GEOPLAN z Wołomina – dary dla Polaków na Kresach. (21.10.2013) / 30,00 zł. – Pani Lidia Wolf z Sadowa – Darowizna. (28.10.2013) / 30,00 zł. – Pan Zbigniew Grabowski z Bojano – dar dla Polaków na Wschodzie. (12.11.2013) / 50,00 zł. – Pan Mieczysław Mleczko z Bielan Wrocławskich – darowizna na cele statutowe. (14.11.2013) / 500,00 zł. – Pan Czesław Strączyński z Częstochowy – wpłata na Rajd Katyński. (20.11.2013) / 20,00 zł. – Nieznany ofiarodawca na pogrzebie Pani Marianny Popiełuszko – na światełko na kresowych grobach. (25.11.2013) / 30,00 zł. – Pan Zbigniew Grabowski z Bojano – na dary dla Polaków na Wschodzie. (10.12.2013)<<DARY RZECZOWE : Książki dla Polskich dzieci na Kresach - Gimnazjum "Ofiar Katynia" w Lisiej Górze. /Książki-polska literatura klasyczna,polska literatura dla dzieci,książki-historia Polski,przybory szkolne - Uczniowie Szkoła Podstawowa w Bogdance powiat brzeziński,województwo łódzkie/ Artykuły i przybory szkolne o wartości 2.000,00 zł (06.07.12) - NIEZALEŻNY SAMORZĄDNY ZWIĄZEK ZAWODOWY, Region Śląsko-Dąbrowski, ZARZĄD REGIONU. / Książki, zabawki, przybory szkolne, zebrane w szkołach: -Gimnazjum Nr 42 z Oddziałami Dwujęzycznymi przy ul. Twardej Warszawa -Szkoła Podstawowa Nr 293 im. Jana Kochanowskiego w Warszawie-XXII LO im. Jose Marti w Warszawie. / Książki o tematyce historycznej, patriotycznej, płyty CD - Pani Wanda Schultz, Pruszków. / Materiały szkolne o wartości 1000,00 zł - Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o., Wołomin, ul. Graniczna 1, Prezes Zarządu, Paweł Solis. / Materiały szkolne o wartości 1228,00 zł - Przedsiębiorstwo Komunalne Sp. z o.o., Al. Armii Krajowej 34, Wołomin, Prezes - Ireneusz Maślany. / 100 szt. książek „Historia Polski” o wartości ok. 2000,00 zł - Poszukiwania Nafty i Gazu Jasło Sp. z o.o. Oddział NAFTGAZ w Wołominie, ul. Łukasiewicza 11, Prezes Jerzy Nalepa. / Środki spożywcze o wartości ok. 500,00 zł - TRANZBET Piotr Piotrowski, ul. Mińska 40, Wołomin. / Słodycze (ok. 62 kg) – Tago Przedsiębiorstwo Przemysłu Cukierniczego Tadeusz Gołębiewski, Ciemne, ul. Wołomińska 125, Radzymin. / Środki czystości o wartości ok. 1500,00 zł - DJCHEM CHEMICALS POLAND S.A., ul. Łukasiewicza 11a, Wołomin, Prezes Bogdan Władysław Domagała. / 50 plecaków o wartości 1500,00 zł – BJM Sp. z o.o., Wiceprezes Iwona Dorota Klimek i Barbara Stefania Myszk, ul. Wileńska 51 bud. A lok. nr 1, Wołomin. / Słodycze (ok. 90 kg) - Józef Tokarski, ul. Wileńska 43, Wołomin. / Buty i materiały szkolne o wartości ok. 550,00 zł - Zakład Energetyki Cieplnej w Wołomini, Sp. z o.o. , ul. Szosa Jadowska 49, Wołomin Prezes Zarządu Edward Olszowy. / 35 plecaków szkolnych o wartości 1035,00 zł - Przedsiębiorstwo Usługowe "UNIWERS" Zdzisław Kuniczuk, ul. Krasickiego 19, Ustka. / Materiały szkolne o wartości 986,00 zł - Andrzej Saulewicz HYDRO-INSTAL, ul. Żytnia 6 Wołomin. / Materiały szkolne o wartości 986,00 zł – Włodzimierz Królik "KROL" Zakład Robót Drogowych i Inżynieryjno Instalacyjnych, ul. Łukasiewicza 9G, Wołomin.  / Albumy „Perła wschodu” o wartości 600,00 zł oraz Słodycze ok. 62 kg - P.H.U. Jan Zientara S.C.  J.D.A.A. Zientara, ul.Szosa Jadowska 53, Wołomin. / Albumy i książki o wartości ok. 300,00 zł – Pani Maria Krukowska, ul. Mariańska, Wołomin. / 3 paczki książek – Ks. Sylwester Sienkiewicz, Parafia Matki Bożej Częstochowskiej, ul. Kościelna 56, Wołomin. / Albumy o wartości 300,00 zł - Edward Olszowy, Wołomin. / 10 plecaków szkolnych o wartości 300,00 zł - Konrad Rytel wice starosta wołomiński, ul. Prądzyńskiego 3, Wołomin. / 7 plecaków o wartości 203,00 zł - Krzysztof Kuc, ul. Chrobrego, Wołomin. / 2 kartony słodyczy - Cadbury WEDEL, ul. Zamoyskiego 28/30, Warszawa. / Albumy i materiały szkolne - Urząd Miasta Kobyłka, Pan Burmistrz Robert Roguski, ul. Wołomińska 1, Kobyłka. / Słodycze (ok. 70 kg) - PPHU Bomilla Sp. z.o.o Włocławek, ul. Wyszyńskiego 11/13, Włocławek. / Produkty spożywcze (chleby, maca, poduszeczki, etc.) 700 opakowań - Chaber S.A., Al. Prymasa Tysiąclecia 83, Warszawa. / Przybory szkolne, plecaki (1 paleta) - Zdzisław Struzik, Parafia Dobrego Pasterza Warszawa Wola ul Szczecińskiego 5. / Przybory szkolne, pamiętniki, zeszyty, zabawki, bryloczki, książki (3 kartony) – The Walt Disney Company (Polska) Sp. z o.o. Al. Armii Ludowej 26, Warszawa. / Książki, zabawki szkolne, przybory – Indywidualni, anonimowi darczyńcy. / Elementarze do nauki j. polskiego 40 egz. o wartości ok. 2000,00 zł - Instytut Papieża Jana Pawła II w Warszawie ul Hlonda 1, Warszawa. / Materiały promocyjne (notatniki, mapy, etc.) - Mirosław Treter, Urząd Miejski w Suwałkach, ul. Mickiewicza 1, Suwałki. >>Za wszelką pomoc bardzo serdecznie dziękujemy!<<